کتابی سرشار از شور و شوق زندگی

کتابی سرشار از شور و شوق زندگی

جلال آل احمد جایی در خصوص گاندی نوشت : " کسی که از نردبان ضعف های بشری بالا رفت و به رهبری قوم رسید".آل احمد در آن نوشتار به مشکلات جسمی و خانوادگی گاندی اشاره می کند و ضمن بررسی نحوه رشد و شکل گیری گاندی ، اثرات او بر شبه قاره را بررسی می نماید.

بروز آنفولانزای جدید در مناطق مختلف دنیا باعث شد که در عرض چند روز حدود ۳۰۰ نفر در منطقه کانسای (اوساکا و کوبه ) به این بیماری مبتلا شوند و دولت ژاپن در یک تصمیم سریع،دستور تعطیلی کلیه مدارس و دانشگاهها را در این منطقه از کشور به مدت یک هفته صادر کرد.از خوش آمد روزگار و لطف و محبت یکی از عزیزان ،کتاب معروف جان پی.کاتر استاد دانشگاه هاروارد در خصوص بررسی زندگی بنیان گذار شرکتهای ناسیونال و پاناسونیک : "ماتسوشیتا" ^(۱) به دستم رسید . در فرصت تعطیلی اجباری دانشگاهها مشغول مطالعه این کتاب بودم.

انصافاً در بخشهایی از کتاب حیرت زده در برابر فراز و نشیب های عجیب زندگی این انسان بزرگ یکی از مهمترین چیزهایی که به ذهن می رسید همان سخن آل احمد در خصوص گاندی بود.آری ماتسوشیتا را نیز فردی می بینی که گویی تمام نظام طبیعت پیرامونش او را در مجموعه ای از سختی ها ، ضعف ها و کمبودهای جسمی و خانوادگی پیچیده اما او با تلاش و تلاش در مسیری سخت قدم می گذارد و به نقاط خاصی از زندگی انسانی می رسد که براستی تا پیش از این کتاب به این نقاط زندگی نیندیشیده بودم.

نکته جالب در مورد کتاب این است که این کتاب نه بوسیله یک شرح حال نویس یا داستان نویس معمولی ، بلکه بوسیله یکی از صاحب نامترین اساتید رشته مدیریت دانشگاه هاروارد و پس از ۶ سال تحقیق و مطالعه در اسناد شرکت پاناسونیک و نوشته های باقیمانده از ماتسوشیتا تنظیم و گردآوری شده است. کسی که به اذعان خود در پیشگفتار کتاب ، در ابتدای امر میل چندانی به هدایت این پژوهش نداشته ، اما با کمی آشنایی عمیق تر با ماتسوشیتا ۶ سال از عمر خود را صرف مطالعه زندگی این انسان بزرگ می نماید.

جان کاتر در فصول مختلف کتاب ، سرفصلهای مختلفی از اندیشه های ماتسوشیتا و علل موفقیت او را تحلیل می نماید اما یکی از مسائلی که این پژوهشگر آمریکایی در بخش های مختلف به آن تاکید دارد " وجود جوهره رنج و سختی در زندگی پرفراز و نشیب ماتسوشیتاست ". جالب اینجاست که این محقق برجسته ،با نگاه علمی و غربی خود به صراحت یکی از مهمترین عوامل رسیدن پاناسونیک به این سطح را، گریبانگیر بودن بنیانگذارش با سختیهای بزرگ فردی، خانوادگی و اجتماعی می بیند.

ماتسوشیتا در سال ۱۸۹۴ در روستایی در نزدیکی شهر اوساکا متولد می شود . او فرزند هشتم خانواده ده نفره ای بود که با کشاورزی در دهکده خود ،سطح متوسطی از زندگی را دارا بوده اند .در ۵ سالگی پدرش با وسوسه آزمودن سود بیشتر در تجارت سلف فروشی برنج وارد می شود تا بخت خود را بیازماید اما ناآگاهی پدر به قواعد اینکار باعث می شود تا براحتی همه مایملک خانواده را از دست دهد.

ده عضو خانواده به دلیل اشتباه پدر و به ناچار، اثاثیه خود را جمع کرده و برای کار به کوچه ای پرت در واکایاما در نزدیکی اوساکا می آیند. پدر مغازه کوچکی را اجاره کرده و مشغول کفش فروشی می شود.اما کمتر از یک سال بعد ناگهان پسر چهارم خانواده در اثر یک بیماری عفونی ناشناخته می میرد. این آغاز یک زنجیره تکرار شدنی هولناک از مرگ و میر در خانواده ماتسوشیتاست. شش ماه بعد از این حادثه ، یکی دیگر از فرزندان خانواده به همین دلیل می میرد. در فاصله کمتر از شش ماه پس از آن نیز پسر بزرگ خانواده پس از ابتلا به یک سرماخوردگی ،به همین وضع دچار شده و او نیز پس از مدتی می میرد . جالب است بدانید که این بیماری ناشناخته به تدریج تمام برادران و خواهران و سرانجام پدر و مادر کونوسوکی ماتسوشیتا را نیز طعمه خود می کند.

خود ماتسوشیتا تا پایان عمر از بیماری کمبود تنفسی رنج می برد و مشکل ریوی هر از مدتی او را زمین گیر می ساخت . پزشکان هرگز نتوانستند بیماری او را درمان کنند. این فرزند برخواسته از خانواده ای ورشکسته و مواجه با انواع ضربات عاطفی و روحی، امکان تحصیل در بیش از چهار کلاس را نمی یابد و  در ده سالگی برای کار به شاگردی یک مغازه دوچرخه سازی گمارده می شود.

داستان شروع او به تاسیس "شرکت برقی ماتسوشیتا" و ایجاد کارگاه ساخت وسیله برقی در منزلش و مشکلاتش در فروختن محصول را شما خود در این کتاب بخوانید. داستان فراز و نشیبهای خواندنی... به عنوان مثال ۱۱ سال پس از آغاز تاسیس شرکت خود، صاحب فرزند پسری می شود. اما دوسال بعد ناگهان این تنها پسر نیز به دلیل همان بیماری عفونی ناشناخته می میرد و ضربه روحی بزرگی به وی وارد می آید. مرگ این کودک دهمین مصیبت در خانواده ماتسوشیتا بود. هیچگاه ماتسوشیتا در نوشته ها و کتابهای خود درباره این مصیبتها به تفصیل سخن نگفته و به اشاراتی بسنده نموده است .اما بی گمان این اتفاقات و به ویژه این مورد بر وی اثری عمیق گذاشته است....

اما فصل جالب توجه دیگر زندگی او زمانی است که پس از سی سال صرف وقت در احداث کارخانه های متعدد و غلبه بر تمام مشکلات ، درست در زمانی که به عنوان یک فرد ثروتمند و محترم در جامعه ژاپن شناخته می شود  با جنگ جهانی دوم مواجه شده و به اجبار و ناچار به حمایت مالی و تجهیزاتی از دولت در طول جنگ شده و میلیونها ین متضرر می شود. پس از پایان جنگ و اشغال ژاپن توسط متفقین به دلیل حمایت مالی از دولت ژاپن در طول جنگ ، در لیست سیاه قرار گرفته و کلیه اموال و کارخانه های وی ثبت و ضبط شده و خانه نشین می شود.... ۵ سال زمان صرف می شود تا بتواند ۱۷ کارخانه ورشکسته خود را پس گرفته و مجددا کار خود را آغاز کند. این زمان دقیقا مقارن با سن بازنشستگی اوست. آغازی دیگر برای این ژاپنی نحیف اندام ، با سیمای رنجور ،قد کوتاه و جسم بیمار. در نوشته های اوست که صبح فردای صدور حکم ،او در کارخانه با مدیران شرکت جلسه گذاشته و کار را مجددا آغاز می کند....

*********************  

"پاناسونیک" امروز جزء سرمایه های مهم کشور ژاپن محسوب شده ،جدای از ایجاد فضای کار برای حدود ۳۳۰ هزار نفر ژاپنی ، گردش مالی ۸۱ میلیارد دلار و سود خالص سالانه بین ۴ تا ۵ میلیارد دلار را برای شرکت و کشورش به همراه دارد. 

خواندن این کتاب را به همه دوستان عزیز توصیه می کنم جدا لذت خواهید برد و نگاهی جدید به زندگی و نحوه رویارویی با سختیهایش را برایتان به ارمغان خواهد داشت.این داستان ، داستانی است که استواری اراده را الهام بخشیده و قلبتان را گرم و روشن می گرداند. داستان مردی که با وجود تمامی این مشکلات ۹۴ سال زندگی کرد.این کتا ب در کشورمان توسط دکتر محمدعلی طوسی و تحت عنوان "رهبری کارآفرین"  منتشر شده است .^(۲) 

---

۱- در نوشتار مورخ 1387/12/20 نیز قدری راجع به ماتسوشیتا و این نوع نگاه به زندگی ،سخن گفتیم .دوستانی که آن نوشتار را ملاحظه ننموده اند می توانند در اینجا مطالعه نمایند .

۳- طی مدت اخیر به دلیل مشغله ها و پاره ای گرفتاری ها، توفیق همراهی با قلم و قلمزنی در وبلاگ فراهم نشد. انشااله سعی براین خواهد بود که منبعد بروز رسانی پُست مطلب جدید در فواصل زمانی کوتاهتر صورت پذیرد.

 *  نوشتار مذکور در مورخ 15/4/1388 در سایت ارزشمند و فرهنگی اطلاع رسانی حوزه کتاب ، " کتاب نیوز" منتشر شد.