دکتر محمود گلزاری ، مجله سپیدۀ دانایی

سپیدۀ دانایی

«دکتر محمود گلزاری» بی تردید  یکی از پرکارترین و تیزبین ترین روانشناسان کشور است که همچون دیدبانی که در خط مقدم جبهه جنگ آخرین رخدادها و تحرکات را رصد می کند، افق های فرهنگی کشور و آخرین اتفاقات در این حوزه را دیدبانی کرده ، دقیق ترین و عمیق ترین مسائل حوزه تربیتی و فرهنگی را رصد می نماید . نگاه نافذ و تیزبینی که با اشراف عمیق به مباحث نوین «روانشناسی غرب» و در عین حال تسلط شگفت آور به مبانی علوم اسلامی - خصوصاً در حوزه تربیت اسلامی - دست در کار مطالعه و تحقیق "حوزه های کاربری" علم روانشناسی است .^(۱)

دکتر محمود گلزاری بی شک در یک ویژگی صدر نشین دانشمندان علم روانشناسی امروز است : تحقیق در حوزه های "کاربردی" علم روانشناسی متناسب با مشکلات و نیازهای "امروز" جامعه "ایرانی". درد بزرگی که مبتلابه  بسیاری از محققین است (یعنی کار کردن در حوزه مسائل نظری و غیر کاربردی) در حوزه پژوهشها و فعالیتهای این دانشمند ارزشمند ایرانی نیست .

اشراف و تسلّط گسترده به بخشهای گوناگون و لطیف ادبیات گهربار و درربار فارسی و به کاربردن اشعار عمیق و ابیات نغز در موشکافی مسائل و مشکلات اخلاقی ، گاهی این احساس را در تو پدید می آورد که گویی در حال شنیدن مباحث ارزنده ای از دانش "روانشناسی" از لسان دکتر الهی قمشه ای هستی! و شیرین تر از کلام دکتر الهی قمشه ای ، چرا که کلامی که می شنوی ، از بحث روز است و مشکل ، مشکل جاری امروز.

سالهای طولانی بود که در کلاسها و جلسات دانشجویی جمعه صبحهای ایشان شرکت می کردم(از ۱۳۷۵) . غیبت ناگهانی و کلی ایشان از حوزه صدا و سیما و حتی عدم سخنرانی در محافل عمومی، ناشی از شکل گیری این باور در ایشان بود که امروز در حوزه مسائل تربیتی و فرهنگی نیازمند کارهای عمیق و جدّی و متمرکز بر نسل جوان و دانشجو هستیم و به تعبیر خودشان: « صحبت کردن متوالی و پیوسته در یک جمع سیزده چهارده نفره دانشجو را ارزشمندتر از سخنرانی در یک جمع چهارده هزار نفری می دانم. چرا که امروز ممارست و کار علمی ، ولو در جمعهای محدود ، اثرگذارتر از سخنرانی های مقطعی و کارهای ناپیوسته در جمع های گسترده است.»^(۲)

این باور که یک باور ریشه دار و صحیح است به حق نیاز جدّی متولیان امر تعلیم و تربیت است : تمرکز علمی بر مسائل و مشکلات تربیتی و پرهیز از کارهای مقطعی و نمایشی. 

کارها و مطالعات ارزنده او در زمینه « روانشناسی مثبت گرا » و بحث شادکامی (Happiness) که بحث جدی و اصلی روز روانشناسی غرب است ، از ارزنده ترین مطالعات چندسال اخیر ایشان و تیم همراهشان است. وی از اولین روانشناسان ایرانی بود که بحث « هوش هیجانی» را در دستور کار پژوهشهای خود قرار داد.

بررسی مشکلات تربیت با توجه به مختصات دنیای جدید (به معنی برخورد واقع گرایانه با موضوعاتی چون اینترنت ، موسیقی ، ماهواره ،پوشش و ... ) از حوزه هایی است که روانشناسان اسلامی و حتی شرقی کار جدّی در زمینه آن انجام نداده اند . حتی در کشور ژاپن می بینم که نسل گذشته تنها به گلایه و ابراز ناراحتی از اینکه ارزشهای فرهنگی در حال از دست رفتن در نسل جوان است بسنده کرده ، لیکن کار عمیق علمی در خصوص اتخاذ راهکارهای واقع بینانه و متناسب با مختصات دنیای امروز ، کاری است که دست یازیدن به آن ، نیازمند نگاهی ژرف بین ، دردآگاه، پرمطالعه و عمل گرا همچون محمود گلزاری است. 

"تعریف" جدید و دقیق از «مبانی تربیتی» ، با تلفیق تعاریف روانشناسان غرب و سنادید علوم اسلامی از شاهکارهای ایشان است .

نگاه جدّی به مولفه های تاثیرگذار در "فرهنگ عمومی" و اجرای پروژه های علمی در مطالعه مولفه های تاثیرگذار در فرهنگ عمومی از دیگر ویژگی حوزه کارهای ایشان است .

زمانی که سال ۱۳۷۹ معاون وقت دانشجویی دانشگاهمان وحشتزده از حضور گسترده اعتیاد در خوابگهای دانشگاه ، تصمیم به کار جدّی و علمی گرفت ،پس از مطالعه در خصوص صاحبنظران این حوزه ، به نام دکتر گلزاری رسید. روانشناسی که کار جدّی و عمیق در بررسی علل و عوامل شکل گیری پدیده منحوس اعتیاد در نسل جوان جامعه ایرانی انجام داده بود . همکاری کوتاه مدتی شکل گرفت .و البته دوامی هم نیافت.

....

****************

«نشریه سپیده دانایی» چند سالی است که در حوزه روانشناسی و با دیدگاه تمرکز بر مباحث کاربردی در حوزه های تربیتی و فرهنگی (خصوصاً در حوزه خانواده ) با همت دکتر محمود گلزاری و همکارانش منتشر می شود .آراسته و نیکو خواهد بود چنانچه این نشریه وزین و ارزشمند را مشترک شده و از دیدگاههای مطرح در آن استفاده نمائید . مسئله بهداشت روان و استفاده از دیدگاههای صاحبنظران آگاه در مدیریت امور خانواده ،موضوعی است که امروز در شلوغی های زندگی روزمره دنیای جدید نیازمند توجه ویژه است. در این راستا جای خالی چنین نشریاتی بسیار محسوس است . به تعبیر حافظ

چون فلاطون خُم نشینِ شراب                  سِرّ حکمت به ما که گوید باز ؟؟ 

همچون بخارا ، ملاحظه پایگاه اینترنتی نشریه توصیه نمی شود ، چرا که «خرید» یک کالای فرهنگی فاخر، یعنی مشارکت در عزم تلاشگران حوزه فرهنگ. اما در صورت علاقه به بررسی سرفصل های شماره اخیر «اینجا» را ملاحظه نمائید.^(۳)(۴) 

 

---

 

 ۱- دریغ که بخش زیادی از سرمایه ها و استعدادهایِ نیروی جوان جامعۀ ایرانی طی چند دهۀ اخیر به دلیل تفکرات قالبی و کلیشه ای خانواده ها ، به رشته های مهندسی و پزشکی هدایت شد . این باعث شد تا جامعه ما از اندیشمندان حوزه های مختلف علوم دیگر، تهی یا حداقل کم مایه شود . جالبه اینکه این استاد ارجمند نیز در جوانی ابتدا به جهت تحصیل در مهندسی شیمی وارد دانشگاه صنعتی شریف می شود . لیکن، علاقه وی به کار در حوزه های تربیتی و فرهنگی باعث می شود که پس از مدتی تغییر رشته داده و از مهندسی شیمی وارد حوزه روانشناسی شود ... براستی چه استعدادهایی را که طی این سالها تنها به خاطرِ نام مهندسی و یا پزشکی، از تحصیل در حوزه های علوم تاثیر گذار دیگر محروم کردیم.

۲- زمانی که بعد از پایان کار در پروژه برج میلاد ،به جهت کار در حوزه طرحهای عمرانی به استان فارس دعوت شده و فرصت حضور در جلسات ایشان در تهران از دستم رفت ، ساعتها شنونده «سی دی» های کلاسهای ایشان بودم . در خروج از تهران و رفتن به شیراز ، جداً احساس قلبی داشتم که مهمترین چیز ارزشمندی که در رفتن از تهران به شیراز از دست دادم ، فرصت و امکان حضور در کلاسهای دکتر گلزاری بود که در شیراز دیگر نبود. امروز بعد از مدت طولانی حضور در کشور ژاپن ، صدای دکتر گلزاری و سی دی هایشان در رفت و آمدها و در قطارها با من همراه است و همچنان خود را شاگرد کلاس های پربار و آموزنده ایشان می دانم .

۳- کاش به جای هدیه "سررسید سال نو" در شرکتها ، کاش بجای هدیه بلوریجات کم مصرف به عروس و داماد ها ، کاش بجای خیلی هدیه های غیر ضرور دیگر کتاب و مجله به هم هدیه دهیم . دردا و دریغا از این خاموشی های امروز جامعه ما در برابر تجلیهای ارزشمند فرهنگ و هنر  .

۴- و بازهم دوباره یکی از دوستان زبان به گلایه گشوده که : تمام مملکت امروز دارند از داستان دیگری حرف می زنند و تو از تعلیم و تربیت و فرهنگ و نشریه و ...؟ گفتم آیا منتظر بنشینیم تا این داستانها تمام شود و آن وقت به فکر بخارا و سپیده دانایی و تازه های کتاب بیفتیم ؟ آیا اساساً می رسد همچین روزی در عمر ما ؟